Hàng loạt đầu truyện in ấn cẩu thả, không được biên tập cẩn thận lại ngang nhiên gắn logo của các nhà xuất bản có uy tín, đang xuất hiện ở khắp các cửa hàng thuê sách gần trường học.
“Sau khi chúng tôi nhiều lần kêu cứu khẩn thiết, Cục Xuất bản đã có những động thái chuyển biến tích cực. Cục đã thành lập một nhóm kiểm tra liên ngành để đi kiểm tra các nhà in, hiệu sách. Kết quả ban đầu là cuối tháng 9 vừa qua, tại địa bàn Hà Nội, nhóm kiểm tra liên ngành đã bắt được 15 tấn sách in lậu. Tôi thực sự vui mừng trước kết quả này. Đấu tranh chống vi phạm, xâm hại bản quyền không chỉ vì lợi ích chân chính của những nhà xuất bản làm ăn đàng hoàng mà còn vì hình ảnh một thị trường sách Việt Nam lành mạnh trong mắt đối tác quốc tế nữa” - Bà Quách Thu Nguyệt, Giám đốc NXB Trẻ.
Dạo một vòng quanh các trường THPT, THCS trên địa bàn TP.HCM, chúng tôi nhận thấy hầu như ở đâu có trường học thì gần đó có điểm cho thuê truyện tranh. Trong đó, có rất nhiều truyện không có bản quyền, được in ấn cẩu thả, thậm chí photocopy. Nhiều truyện có nội dung bạo lực, các "hành động giới tính" không phù hợp với thiếu nhi, những cảnh yêu đương thô tục.
Tại điểm cho thuê truyện tranh ở đường Man Thiện, Q.9, TP.HCM, chúng tôi bắt gặp hàng trăm bản in lậu của hai bộ truyện Phong Vân (NXB Trẻ) và Conan (NXB Kim Đồng) được chủ cửa hàng cho học sinh thuê với giá 500đ/cuốn/ngày. Tại điểm cho thuê sách không bảng hiệu ở đường Lương Định Của, Q.2, TP.HCM có rất nhiều truyện tranh dịch từ manga Nhật Bản mà không hề có dấu hiệu của sách có bản quyền. Chẳng hạn như cuốn NaNa của Ai Yazawa (dành cho lứa tuổi 18+), Hiệp sĩ Nữ hoàng của Kang Won Kim, Nửa vầng trăng không có tên tác giả, Giấc mơ ngọt ngào và Ong vò vẽ Ippo cũng tương tự. Cá biệt, quyển Thầy giáo của tôi chẳng có tên tác giả lẫn tên nhà xuất bản ngoài bìa 1 lẫn bên trong sách, cũng không để do ai thực hiện! Một số đầu sách khác như Giỏ trái cây, Dòng sông huyền bí, Nàng tiên ánh trăng, Thiên sứ, Chỉ có mình anh... được in lem luốc, nội dung không được biên tập cẩn thận để loại bỏ những chi tiết, hình vẽ chưa phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Đặc biệt các đầu sách này in logo của NXB Trẻ hoặc Kim Đồng trong khi đại diện các nhà xuất bản này khẳng định họ không hề in vì chưa đàm phán được bản quyền.
Bà Quách Thu Nguyệt, Giám đốc NXB Trẻ, từng tỏ ra "mệt mỏi" vì đơn độc trong cuộc chiến chống lại tình trạng xâm phạm bản quyền, nhất là mảng truyện tranh. Thực tế, với những cuốn truyện tranh in lậu tại các điểm cho thuê hiện nay, nhà chức trách muốn truy tìm xem ai đã in, in bao nhiêu bản là một vấn đề nan giải. Một khó khăn nữa là cả TP.HCM có hơn 3.000 cơ sở in ấn cùng hàng ngàn điểm cho thuê sách truyện (có và không đăng ký), lực lượng thanh tra văn hóa khó có thể kiểm soát nổi.
Bên cạnh những "thủ phạm giấu mặt" in ấn và tung sách lậu ra thị trường theo đường tự phát hành, tình trạng các đơn vị xuất bản "cầm nhầm" của nhau cũng gây ra sự bát nháo về bản quyền, nhất là ở loại truyện tranh, thể loại đem lại lợi nhuận rất cao. Ông Phạm Quang Vinh, Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng bức xúc: "Chúng ta đã tham gia Công ước Berne hơn 2 năm rồi mà tình hình vẫn cứ như thế. Nói ra thì cũng anh em trong giới làm nghề cả. Chúng tôi cũng chẳng muốn kiện cáo làm gì. Nhưng rõ ràng là thời gian gần đây, sách của Kim Đồng bị xâm phạm bản quyền rất nhiều. Những sách chúng tôi đã mua bản quyền, có nơi vẫn ngang nhiên in lại, thậm chí, có cả các đầu sách chúng tôi đang đàm phán mua bản quyền thì trong nước đã có đơn vị in sách bán ra thị trường mà không đếm xỉa gì đến bản quyền".
Còn bà Quách Thu Nguyệt thì liệt kê một loạt đầu sách mà NXB Trẻ bị in lậu hoặc định mua nhưng không thành vì thị trường Việt Nam đã có bản in lậu: Giỏ trái cây, Học viện Alice, Nàng tiên ánh trăng, Hoa hồng tóc ngắn, Thiên sứ, Dòng sông huyền bí, Chỉ có mình anh, Võ thần, Thần binh... Tình trạng xâm hại bản quyền nói chung và trong lĩnh vực truyện tranh nói riêng đã làm cho hình ảnh thị trường Việt Nam trở nên rất xấu trong mắt đối tác nước ngoài.
